Można śmiało powiedzieć, że prowadzenie działalności gospodarczej w dzisiejszych czasach to nie lada wyczyn. W szczególności gdy przedsiębiorcy przychodzi się mierzyć ze wzrostem kosztów jej prowadzenia i to w zasadzie w każdym zakresie. W tej sytuacji niezmiernie ważna jest czujność i ostrożność w podejmowaniu decyzji biznesowych. Na pierwszym miejscu powinno być planowanie i analiza kosztów oraz tworzenie rezerwy finansowej. Decyzje o inwestycjach czy zewnętrznym finansowaniu powinny być dobrze przemyślane i najlepiej skonsultowane ze specjalistą. Podstawą jest płynność finansowa, czyli zdolność do terminowego regulowania wszystkich bieżących zobowiązań.
Gdy jednak dojdzie do sytuacji, w której zaczniemy tracić płynność finansową, to należy rozważyć, jakie podjąć korki, by prowadzonej działalności nie doprowadzić do bankructwa. I tu bardzo ważne jest aby nie czekać na niekontrolowany rozwój wydarzeń. W trudnej sytuacji w pierwsze kolejności należy zmniejszyć wydatki i wykorzystać rezerwy, jeśli są. Jeśli powstaną zaległości należy niezwłocznie podjąć rozmowy z wierzycielami, w tym np. z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych i Urzędem Skarbowym, jeśli wobec tych podmiotów mamy również zaległości. Jest szereg pomocnych rozwiązań, jak chociażby rozłożenie zobowiązań na raty, np. można złożyć do ZUS wniosek o rozłożenie na raty należności z tytułu składek na druku RSR, który dostępny jest na stronach Zakładu. Podjęcie szybkich i trafnych działań jest najlepszym i najtańszym sposobem wyjścia z kryzysu, a gdy prowadzimy jednoosobową dzielność gospodarczą, może również uratować nasz prywatny majątek. W trudnej sytuacji finansowej, zwlekanie z podjęciem decyzji może doprowadzić do sytuacji, gdy nie damy rady o własnych siłach podjąć działań naprawczych. Nim pomyślimy o ewentualnej upadłości, warto zastanowić się nad restrukturyzacją zadłużenia i zapoznać z prawem restrukturyzacyjnym* („ustawa”).
Wspomniana ustawa reguluje:
1) zawieranie przez dłużnika niewypłacalnego lub zagrożonego niewypłacalnością układu z wierzycielami oraz skutki układu;
2) przeprowadzanie działań sanacyjnych, czyli czynności prawnych i faktycznych, które zmierzają do poprawy sytuacji ekonomicznej dłużnika i mają na celu przywrócenie dłużnikowi zdolności do wykonywania zobowiązań, przy jednoczesnej ochronie przed egzekucją.
Jak stanowi sama ustawa – celem postępowania restrukturyzacyjnego jest uniknięcie ogłoszenia upadłości dłużnika przez umożliwienie mu restrukturyzacji w drodze zawarcia układu z wierzycielami, a w przypadku postępowania sanacyjnego – również przez przeprowadzenie działań sanacyjnych, przy zabezpieczeniu słusznych praw wierzycieli.
Przepisy prawa restrukturyzacyjnego stosuje się równie do przedsiębiorców w rozumieniu ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny**, czyli również do jednoosobowych działalności gospodarczych. Postępowanie restrukturyzacyjne może być prowadzone wobec dłużnika niewypłacalnego lub zagrożonego niewypłacalnością, czyli takiego którego sytuacja ekonomiczna wskazuje, że w niedługim czasie może stać się niewypłacalny.
Restrukturyzację można przeprowadzić w następujących postępowaniach restrukturyzacyjnych: 1) postępowaniu o zatwierdzenie układu; 2) przyspieszonym postępowaniu układowym; 3) postępowaniu układowym; 4) postępowaniu sanacyjnym.
Co do zasady postępowanie restrukturyzacyjne wszczyna się na wniosek restrukturyzacyjny złożony przez dłużnika, tj. wniosek o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego oraz wniosek o zatwierdzenie układu przyjętego w postępowaniu o zatwierdzenie układu.
Sprawy w postępowaniu restrukturyzacyjnym rozpoznaje sąd restrukturyzacyjny, którym jest sąd rejonowy – sąd gospodarczy. Postępowanie restrukturyzacyjne prowadzi się z udziałem nadzorcy, którym jest nadzorca układu albo nadzorca sądowy, albo zarządcy, czyli osobami posiadającej licencję doradcy restrukturyzacyjnego. Na przykład w postępowaniu o zatwierdzenie układu nadzorca układu jest wybierany przez dłużnika i pełni swoją funkcję na podstawie zawartej z nim umowy.
Przepisy przewidują nawet, że do obowiązków nadzorcy należy informowanie dłużnika o dostępnych dla niego źródłach finansowania, w tym pomocy publicznej, a także współpraca z dłużnikiem w celu uzyskania tego finansowania. W przypadku zarządcy, jeżeli istnieje taka potrzeba i możliwość, podejmuje on działania w celu uzyskania dodatkowego źródła finansowania działalności dłużnika, w tym uzyskania pomocy publicznej.
Trzeba jednak pamiętać, że postępowania restrukturyzacyjne prowadzone przez licencjonowanych doradców restrukturyzacyjnych nie należą do tanich.
Najważniejszym elementem postępowania restrukturyzacyjnego jest plan restrukturyzacyjny, który powinien m.in. zawierać:
- opis przedsiębiorstwa dłużnika wraz z informacją o aktualnym oraz przyszłym stanie podaży i popytu w sektorze rynku, na którym przedsiębiorstwo działa oraz informację, czy w dniu złożenia wniosku restrukturyzacyjnego dłużnik był mikroprzedsiębiorcą, małym przedsiębiorcą albo średnim przedsiębiorcą;
- analizę przyczyn trudnej sytuacji ekonomicznej dłużnika;
- prezentację proponowanej przyszłej strategii prowadzenia przedsiębiorstwa dłużnika oraz informację na temat poziomu i rodzaju ryzyka;
- pełny opis i przegląd planowanych środków restrukturyzacyjnych i związanych z nimi kosztów.
Drugim ważnym elementem jest spis wierzytelności obejmujący wierzytelności osobiste w stosunku do dłużnika powstałe przed dniem otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego. Umieszczenie wierzytelności w spisie wierzytelności określa sumę, z którą wierzyciel uczestniczy w postępowaniu restrukturyzacyjnym.
W wyniku postępowania firma uzyskuje ochronę, a jej zobowiązania zostają uregulowane na nowych warunkach zatwierdzonych przez sąd. Podsumowując, z dniem uprawomocnienia się postanowienia zatwierdzającego układ postępowania zabezpieczające i egzekucyjne prowadzone przeciwko dłużnikowi w celu zaspokojenia wierzytelności objętych układem ulegają umorzeniu z mocy prawa. Tytuły wykonawcze lub egzekucyjne, obejmujące wierzytelności objęte układem, tracą wykonalność z mocy prawa. Warto więc działać.
TCWP przy współpracy
Aleksandra Kupczyk-Zajączkowska
radca prawny